CERITA RAKYAT

Cerita Rakyat
Crita Rakyat yaiku crita kang dicritakake kanthi turun-temurun utawa kang wis dadi tradhisi ing masyarakat. Crita rakyat kasebut kacritakake ing maneka werna kahanan, ana ing sajroning kumpulan,utawa pinangka crita pamancing impen, lan sapiturute. Tumraping bocah-bocah, crita rakyat uga bisa migunani pinangka pendhidhikan budi pekerti, amarga budi pekerti luhur tumrap bocah-bocah. Crita rakyat duwe unsur-unsur pambangun, kayata tema, tokoh utawa penokohan, latar (setting), alur (plot),sudhut pandhang, lan amanat.

Unsur Intrinsik Cerita Rakyat
1. Tema : Pokok permasalahan ing sajroning cerita
2. Latar (setting) : Papan panggonan, wektu, lan suwasana kadadeyan ing
sajroning crita.
3. Penokohan : Paraga kang nduweni watak ing sajroning crita.
4. Alur : Urut-urutane prastawa ing crita.
5. Sudhut pandhang : Cara pandhang panganggit tumrap crita kang dianggit
awujud wong kapisan, wong kapindho, utawa wong katelu.
6. Amanat : Pesen kang diaturake denine panganggit marang wong kang maca.

Titikane Crita Rakyat
a. Panyebarane kanthi lesan
b. Duweni sipat tradhisional
c. Sugih cakrik lan variasi
d. Jenenge pangriptane ora konangan (anonim yaiku crita mau ora kaweruhan sapa sing nganggit)
e. Wangune tiron (klise) ana ing susunan utawa cara pangungkapane

Mupangate Crita Rakyat
a. Mupangat rekreatif yaiku menehi rasa tentrem, seneng uga menehi hiburan.
b. Mupangat dedaktif yaiku ndhidik para kang maca amarga nilai-nilai kabeneran lan kaapikan
c. Mupangat estetis yaiku menehi nilai-nilai kaendahan.
d. Mupangat moralitas yaiku ngemu nilai-nilai moral kang dhuwur saengga para kang maca bisa mangerteni moral kang apik lan elek.
e. Mupangat relegiusitas yaiku ngemu ajaraning agama kang bisa didadekake tuladha kanggo para kang maca.


Wujude crita rakyat miturut William R. Bascom ana telung golongan, yaiku mitos, legendha,
lan dongeng.
a. Mitos
Mitos yaiku crita kang dianggep bener-bener kedadeyan. Kedadeyan ing alam dharatan, segara utawa langit, tuladhane crita Nyi Rara Kidul, Nyi Lanjar, lan sapanunggale.
b. Legendha
Legendha yaiku crita kang dianggep bener-bener kedadeyan, biyasane crita mau ana petilasan arupa watu, gunung kali, lan sapanunggale. Tuladhane crita Baru Klinthing, Kawah SIkidane Sumur Jalotundha, Rara fonggrang, lan sapanunggale.
C. Dongeng
Dongeng yaiku crita kang ngayawara lan ora bisa dipercaya. Tuladhane Kancil Nyolong Timun, Keong Mas, Lutung Kasarung, lan sapanunggale.



Sumber :
Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 Kelas XI SMA/SMK/MA